|
Articles in Greek
Είναι καινοτόμες οι επιχειρήσεις στην ΚύπροΑν οι δεκαετίες 1950/60 ήταν χρόνια επικέντρωσης στη παραγωγικότητα και οι δεκαετίες 1970/80 χρόνια επικέντρωσης στη ποιότητα, από το 1990 σήμερα βρισκόμαστε την εποχή της καινοτομίας. Καινοτομία- τι είναι αυτό; Έτσι απλά είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση κάτι νέου που να έχει αξία. Η κάθε λέξη έχει σημασία. Σχεδιασμός- σκόπιμη διαδικασία. Υλοποίηση- πράξη, όχι θεωρία. Νέο- κάτι που δεν έχουμε ξανακάνει. Αξία- ο νεωτερισμός έχει εμπορευσιμότητα ή προσφέρει κάτι θετικό επιπλέον. Που βρίσκεται η καινοτομία στις επιχειρήσεις; Από τις αρχές του 20ου αιώνα, οι μεγάλες εταιρίες φτιάχνουν Τμήματα Έρευνας και Ανάπτυξης που επικεντρώνονται αποκλειστικά στη καινοτομία. Μεταπολεμικά, η ανάγκη πώλησης οδηγεί στο επαγγελματικό Τμήμα Marketing που επικεντρώνεται δημιουργικά στη προώθηση. Ύστερα το εξειδικευμένο Τμήμα Πληροφορικής εφαρμόζει τεχνολογία για διαχείριση πληροφοριών, αλλαγή εργασιών και διαδικασιών. Σήμερα η καινοτομία έχει παντού θέση: στρατηγική, διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού, παραγωγή, marketing, πωλήσεις- σε κάθε γωνία του οργανισμού από Διοικητικό Σύμβούλιο μέχρι εργοτάξιο. Γιατί αυτή η εξάπλωση της καινοτομίας; Έτσι απλά, για αντιμετώπιση του ανταγωνισμού και των ραγδαίων ρυθμών αλλαγής. Και επειδή πολλές σοβαρές μελέτες μας έχουν επιτέλους πείσει ότι όλοι οι άνθρωποι είναι δημιουργικοί. Μήπως ισχύει το κλισέ «αυτά είναι για τις μεγάλες εταιρίες του εξωτερικού, δεν ισχύουν στη Κύπρο»; Ο Δρ Κώνσταντίνος Κοντογιώργης ερεύνησε την αναγνώριση και προτεραιοποίηση των παραγόντων που ορίζουν την ανταγωνιστικότητα ενός οργανισμού σε μια τράπεζα, ένα τηλεπικοινωνιακό οργανισμό και ένα όμιλο μέσων ενημέρωσης στη Κύπρο. Η καινοτομία θεωρήθηκε πρώτος και σημαντικότερος παράγοντας στους δυο από τους τρεις αυτούς οργανισμούς, και δεύτερος σημαντικότερος παράγοντας στην άλλη. Να σημειωθεί ότι η καινοτομία ιεραρχείται πάνω ακόμη και από τη ποιότητα και τη καλή εξυπηρέτηση του πελάτη! Στη πράξη τι μπορούν να κάνουν οι επιχειρήσεις στη Κύπρο; Είναι χρήσιμο να δούμε τι είδους καινοτομία εννοούμε και να εξετάσουμε τέσσερεις διαφορετικούς τύπους καινοτομίας. Ριζοσπαστική καινοτομία. Βαθιές αλλαγές στα προϊόντα, στις μεθόδους παραγωγής/διανομής, αλλά και στις νέες αγορές που σχηματίζει. Όπως τα πρώτα χρόνια της τηλεόρασης και του προσωπικού υπολογιστή. Αυτή η μορφή καινοτομίας σχεδιάζεται καλύτερα από μικρές, ευέλικτες δομές με αφοσιωμένους, πρωτοπόρους εφευρέτες. Αναπτύσσεται όμως από μεγάλες εταιρίες που ενεργούν γρήγορα, και αναλαμβάνουν τους κινδύνους που απαιτεί η παραγωγή και το marketing σε μεγάλη κλίμακα κάποιου εξ ορισμού εντελώς νέου προϊόντος. Τα μεγαλύτερα κέρδη συνήθως αποκομίζει ο δεύτερος τύπος εταιριών (“Fast Second”- Κωνσταντίνος Μαρκίδης, 2005). Στη Κύπρο, ενώ είναι δυνατόν να υπάρξουν μικρότερες και νεότερες εταιρίες εφευρετών, η υποδομή για χρηματοδότηση και ευρύτερη ανάληψη κινδύνων είναι σε νηπιακή ηλικία: οι venture capitalists- επενδυτές στα πρώτα, κρίσιμα και υψηλού κινδύνου, στάδια ανάπτυξης- είναι ελάχιστοι. Οι δε μεγάλοι οργανισμοί που να μπορεί να αξιοποιήσουν μια στρατηγική εφεύρεση απλά δεν υπάρχουν. Η προσέλκυση πολυεθνικών με σοβαρά κίνητρα παραμένει δύσκολο εγχείρημα λόγω ανταγωνισμού (πχ Ντουμπάϊ) και φυσικής απόστασης από μεγάλες αγορές και στρατηγικούς εταίρους. Έρευνα και Ανάπτυξη. Καινοτομία που βασίζεται στο αντικείμενο της εταιρίας ή σε προσκείμενους τομείς. Παράδειγμα η φαρμακευτική βιομηχανία: μεγάλες επενδύσεις με ψηλό ρίσκο, αφού για να γίνει εμπορεύσιμο ένα νέο φάρμακο γίνεται σύνθεση 10.000 διαφορετικών μορίων! Ακόμη και στα καταναλωτικά προϊόντα όπου το ρίσκο είναι χαμηλότερο, χρειάζεται ισχυρό Marketing που να έχει συνοχή με την Έρευνα. Τέτοια καινοτομία μπορεί (και πρέπει) να γίνεται στη Κύπρο στη κλίμακα που αρμόζει σε κάθε εταιρία, αλλά και, όπου είναι δυνατό, σε συνεργασία με ξένες, μεγαλύτερες εταιρίες. Ανατρεπτική καινοτομία. Η μεγάλη διαφοροποίηση. Benneton, Body Shop, IKEA, Easyjet, Virgin Atlantic. Πρόκειται συνήθως για νέες εταιρίες με όραμα και Εδώ η Κύπρος ακολουθεί μάλλον παρά ηγείται: μόνα αν η ιδέα έχει πετύχει στο εξωτερικό θα τη δοκιμάσουμε στη Κύπρο. Και έτσι, χρόνια μετά τις πρωτοπορίες Ευρώπης και Αμερικής, ξεφυτρώνουν στη Κύπρο πολυκαταστήματα και υπεραγορές, 24ωροι φούρνοι και νέες μεγάλες μάρκες. Κι όμως, αυτή η ανατρεπτική καινοτομία βρίσκεται εντός των δυνατοτήτων της Κύπρου. Η μεγάλη κλίμακα δεν είναι πάντα απαραίτητη και η επέκταση εκτός Κύπρου είναι εφικτή. Ξενοδοχεία, ηλιακή ενέργεια, καφές, φρούτα, σουβλάκι, φυσικά προϊόντα, ανάπτυξη γης, οικοδομές, τραπεζικές και ασφαλιστικές εργασίες, γαμήλιες τελετές- όλοι αυτοί οι τομείς είναι ώριμοι για ανατροπή. Συνεχής βελτίωση. Πολλές μικρές καινοτομίες, που πηγάζουν από το προσωπικό και από προσαρμογές ιδεών άλλων εταιριών. Ήταν και παραμένει ακρογωνιαίος λίθος για τις εταιρίες της Ιαπωνίας (η έννοια Κάϊζεν): στη Toyota, η συμμετοχή στο σύστημα εισηγήσεων είναι υποχρεωτική για όλους! Η συνεχής βελτίωση είναι αναγκαία για όλους τους οργανισμούς και η Κύπρος δεν αποτελεί εξαίρεση. Σε ανταγωνιστικό περιβάλλον, κερδίζει αυτός που καινοτομεί γρηγορότερα και καλύτερα. Και συνεχώς. Εδώ είναι που η κάθε εταιρία πρέπει να ερευνά και να εφαρμόζει γρήγορα νέες τεχνολογίες, να βελτιώνει συνεχώς προϊόντα, διαδικασίες και τρόπους πώλησης. Οι προκλήσεις καινοτομίας λοιπόν για τις Κυπριακές Εταιρίες είναι πάνω απ’όλα προκλήσεις για διαφοροποίηση, ανατροπή, συνεχή βελτίωση και, σε δεύτερο βαθμό για Έρευνα και Ανάπτυξη σε συνεργασία με μεγάλες εταιρίες. Παρόλο που πολλές Κυπριακές εταιρίες έχουν υιοθετήσει πρότυπα ποιότητας, ελάχιστες έχουν ενσωματώσει συστήματα ανάπτυξης καινοτομίας και ελάχιστες προωθούν δημιουργική κουλτούρα. Και όμως για να εμπεδωθεί σε ένα οργανισμό η καινοτομία, χρειάζεται δημιουργική κουλτούρα και ενεργός συμμετοχή, που απαιτούν: - Νέες Ιδέες. Ηγέτες που τις λατρεύουν, υπάλληλοι που έχουν χρόνο επινόηση, επεξεργασία και εφαρμογή τους. Επίσης συστήματα αξιοποίησης ιδεών (που μπορεί να πάρουν πολλές μορφές). Μπορούν οι Κυπριακές Εταιρίες! Όλα αυτά είναι εφικτά, όχι όμως πάντα εύκολα, ιδίως για οργανισμούς με ιστορικό ή οικογενειακές παραδόσεις όπου δεσπόζουν οι δικαιολογίες: «Δεν έχουμε χρόνο» «Το κατεστημένο (νόμοι, συντεχνίες, νοοτροπίες) δεν επιτρέπει αλλαγές» «Μεγάλο το ρίσκο»….. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στη Λισσαβώνα το 2002, σημειώνοντας ότι σε σχεδόν όλους τους δείκτες καινοτομίας οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πιο μπροστά από την Ευρώπη, αποφασίζει να προωθήσει ενεργά τη κοινωνία της γνώσης με προγράμματα στήριξης της καινοτομίας ιδίως σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η Κύπρος ήδη προσφέρει κάποιες κρατικές χρηματοδοτήσεις σε «εκκολαπτήρια»- για έρευνες με προοπτικές επικερδούς εφαρμογής. Τον Ιανουάριο 2006, το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας παρουσιάζει Στρατηγική Ανάπτυξης Καινοτομίας με πέντε άξονες: 1. Ενίσχυση της ενδογενούς δυνατότητας των επιχειρήσεων για ανάπτυξη καινοτόμων δραστηριοτήτων Για εφαρμογή της Στρατηγικής προτείνονται συγκεκριμένα μέτρα και προϋπολογισμοί. Καλή αρχή. Αναμένεται να δούμε πόσο δημιουργικό/ευέλικτο θα είναι το ίδιο το κράτος και η κρατική μηχανή στη προώθηση της Στρατηγικής. Ανεξάρτητα από οποιαδήποτε κυβερνητική στήριξη, οι Κύπριοι επιχειρησιακοί ηγέτες πρέπει να πάρουν μια βαθειά ανάσα και να αναλογιστούν σοβαρά: είμαστε έτοιμοι να κάνουμε τη καινοτομία τρόπο ζωής στην επιχείρηση μας; Και αφού είναι έτοιμοι, ας αναλάβουν δράση με καθαρή επιλογή της καινοτόμου στρατηγικής που τους αρμόζει και με πολύ ενέργεια, τόλμη και ενθουσιασμό!
"At the end of our workshop with Performa, not only did we emerge with new creative problem-solving skills, we emerged as a better, more dynamic, more cohesive team"
Kate Thompson, "Creativity enables people to think the unthinkable, do the undoable."
John Hayes & Patricia Hough |